ترم حمل “FOB” مخفف عبارت “Free on Board” است که به معنای “رایگان روی عرشه” است. این یک اصطلاح در تجارت بینالمللی است که به مسئولیتها و هزینههای حمل و نقل بین فروشنده و خریدار اشاره دارد.
در این نوع قرارداد، فروشنده مسئول هزینهها و ریسکهای حمل و نقل کالا تا زمانی است که کالا به عرشه کشتی (یا وسیله حمل و نقل) در بندر مبدأ تحویل داده شود. بعد از تحویل کالا به کشتی، تمامی مسئولیتها و هزینههای مربوط به حمل، بیمه و گمرک بر عهده خریدار خواهد بود.
در واقع، در شرایط FOB:
- فروشنده مسئول است تا کالا را در بندر مبدأ به کشتی تحویل دهد.
- هزینههای حمل و نقل از بندر مبدأ به مقصد بر عهده خریدار است.
- ریسکهای آسیب یا خسارت به کالا از زمان تحویل به کشتی به عهده خریدار است.
“FOB” که مخفف عبارت Free On Board است، یکی از اصطلاحات تجاری (Incoterms) است که در تجارت بینالمللی برای تعیین مسئولیتها و هزینههای حمل و نقل استفاده میشود. این اصطلاح به طور خاص برای تعیین مسئولیتها در فرآیند حمل و نقل کالا از فروشنده به خریدار استفاده میشود.
در شرایط FOB، مسئولیتها به این صورت تقسیم میشود:
- مسئولیت فروشنده (در مبدأ):
- فروشنده مسئول است که کالا را به بندر مبدأ (محل ارسال) برساند و آن را روی کشتی یا وسیله نقلیه دیگر قرار دهد.
- تمامی هزینهها و ریسکها از زمان تحویل کالا به کشتی (یا وسیله حمل و نقل) به عهده فروشنده است.
- فروشنده باید هزینههای حمل کالا تا بندر مبدأ و هزینههای مرتبط با بارگیری کالا به کشتی را پرداخت کند.
- مسئولیت خریدار (در مقصد):
- پس از اینکه کالا به کشتی تحویل داده شد، تمامی هزینهها و ریسکها از جمله هزینههای حمل و نقل از بندر مبدأ به مقصد، بیمه کالا و هزینههای گمرکی بر عهده خریدار است.
- خریدار مسئول است که کالا را در مقصد تحویل بگیرد و هزینههای مربوط به حمل و نقل، گمرک و سایر هزینهها را پرداخت کند.
در واقع، FOB به این معنی است که فروشنده تمامی مسئولیتها را تا زمانی که کالا به کشتی تحویل داده شود بر عهده دارد و بعد از آن، تمامی مسئولیتها و هزینهها بر عهده خریدار خواهد بود.
انواع FOB:
- FOB مبدأ (FOB Origin): مسئولیتها و هزینهها از بندر مبدأ (محل ارسال) به عهده خریدار است.
- FOB مقصد (FOB Destination): مسئولیتها و هزینهها تا رسیدن کالا به مقصد بر عهده فروشنده است.